Spedycja lotnicza – agent IATA ze statusem AEO

Spedycja lotnicza opiera się na umowie spedycji, uregulowanej w Kodeksie cywilnym: obejmuje ona wysłanie lub odbiór przesyłki oraz inne usługi związane z jej przewozem. Dla Ciebie jako importera oznacza to jedną konkretną rzecz: podpisujesz jedną umowę zamiast koordynować pięć podmiotów w trzech strefach czasowych.

Zlecając przewóz firmie spedycyjnej, przekazujesz jej rozmowy z linią lotniczą, agentem handlingowym, urzędem celnym i przewoźnikiem drogowym na obu końcach trasy. Twoja rola sprowadza się do dostarczenia danych o towarze i dokumentów handlowych.

Przy frachcie lotniczym ma to większe znaczenie niż przy morskim, bo tempo decyzji jest inne. Przestrzeń rezerwuje się na konkretny rejs, dokumenty muszą być gotowe przed zamknięciem odprawy towarowej, a błąd w klasyfikacji ładunku zatrzymuje przesyłkę na płycie lotniska do następnego dostępnego lotu. Nie ma tu marginesu, jaki daje trzydziestodniowy rejs.

Przy szkodzie lub opóźnieniu to pytanie staje się nagle bardzo praktyczne. Poniższe zestawienie pokazuje, do kogo kierować roszczenie i czego oczekiwać od której strony:

Pamiętaj też o terminach. Roszczenia z umowy spedycji przedawniają się szybciej niż typowe roszczenia handlowe, a zastrzeżenia co do stanu przesyłki zgłasza się przy odbiorze, nie po zamknięciu kwartału.

Poniżej układ czynności po stronie firmy spedycyjnej od momentu przyjęcia zlecenia. To kolejność działań, a nie harmonogram czasowy: terminy zależą od kierunku i opisujemy je przy poszczególnych trasach.

1. Analiza ładunku i dobór rozwiązania Ustalenie wagi rzeczywistej i wolumetrycznej, charakteru towaru oraz tego, czy przewóz lotniczy jest w Twoim przypadku uzasadniony ekonomicznie.
2. Rezerwacja przestrzeni cargo Wybór przewoźnika i konkretnego rejsu, z uwzględnieniem liczby przeładunków i dostępności miejsca w luku.
3. Przygotowanie dokumentacji przewozowej Wystawienie lotniczego listu przewozowego oraz weryfikacja faktury handlowej i listy pakunkowej pod kątem zgodności z opisem towaru.
4. Klasyfikacja i kontrola bezpieczeństwa ładunku Sprawdzenie, czy towar nie podlega ograniczeniom przewozowym, oraz przygotowanie dokumentacji dla ładunków wymagających szczególnego traktowania.
5. Odprawa celna eksportowa i importowa Zgłoszenie celne po obu stronach trasy, ustalenie klasyfikacji taryfowej i rozliczenie należności przywozowych.
6. Odbiór z terminalu i dostawa pod Twój adres Organizacja transportu drogowego z lotniska docelowego wraz z potwierdzeniem dostawy.

Zakres zlecenia dobiera się do potrzeb. Część importerów zamawia pełną obsługę, część korzysta wyłącznie z organizacji frachtu i odprawy, odbierając towar z terminalu własnym transportem. Warianty usługi opisujemy szerzej na stronie transportu lotniczego towarów.

Trzy skróty pojawiające się w ofertach frachtu lotniczego oznaczają realne uprawnienia, które przekładają się na czas i koszt Twojej przesyłki:

Lotniczy list przewozowy (AWB, Air Waybill) to podstawowy dokument przewozu lotniczego. Ma jednak cechę, która regularnie zaskakuje importerów przyzwyczajonych do transportu morskiego.

W przesyłkach konsolidowanych otrzymasz dokument jednego z dwóch poziomów:

• MAWB (Master Air Waybill) wystawia przewoźnik lotniczy na całą skonsolidowaną przesyłkę, wskazując organizatora konsolidacji jako nadawcę.
• HAWB (House Air Waybill) wystawia firma spedycyjna dla pojedynczego klienta wewnątrz tej konsolidacji, wskazując Ciebie jako faktycznego odbiorcę.

Komplet dokumentów towarzyszących obejmuje zwykle fakturę handlową, listę pakunkową oraz, zależnie od rodzaju towaru i kierunku, świadectwo pochodzenia lub certyfikaty branżowe. Rozbieżność między opisem towaru na fakturze a klasyfikacją w zgłoszeniu celnym jest najczęstszą przyczyną zatrzymania przesyłki do wyjaśnienia, i najczęściej powstaje po stronie dostawcy, nie przewoźnika.

Reguła Incoterms w Twoim kontrakcie decyduje o tym, w którym momencie ryzyko i koszty przechodzą na Ciebie. Przy imporcie lotniczym pojawia się tu pułapka, która potrafi kosztować realne pieniądze.

Do przewozu lotniczego stosuje się reguły uniwersalne, działające niezależnie od gałęzi transportu:

Przy imporcie z Azji najczęściej spotykane są EXW i FCA, ponieważ zostawiają Ci kontrolę nad wyborem przewoźnika i realnym kosztem frachtu. Zestawienie ma charakter poglądowy: konkretne brzmienie reguły i miejsce jej zastosowania zawsze wynikają z treści kontraktu.

To sekcja, którą warto przeczytać przed pierwszą szkodą, a nie po niej. Odpowiedzialność przewoźnika lotniczego za towar jest ograniczona kwotowo, a limit liczy się od wagi przesyłki, nie od wartości towaru.

Konsekwencja zaskakuje szczególnie importerów elektroniki. Dziesięciokilogramowa paczka z podzespołami wartymi kilkadziesiąt tysięcy złotych jest z punktu widzenia limitu przewozowego po prostu dziesięcioma kilogramami, więc ustawowe odszkodowanie pokryje ułamek jej wartości.

Osobna sprawa to zgłoszenie szkody. Zastrzeżenia co do stanu przesyłki musisz zgłosić przy odbiorze i udokumentować, zanim towar opuści terminal. Podpisanie odbioru bez zastrzeżeń znacząco utrudnia późniejsze dochodzenie roszczeń, nawet gdy uszkodzenie jest oczywiste.

Oferty frachtu lotniczego bywają nieporównywalne, bo różnią się zakresem, a nie tylko stawką. Zanim zestawisz kwoty, sprawdź, czy porównujesz to samo:

• Czy stawka obejmuje opłaty terminalowe, handling i dokumentację, czy wyłącznie sam fracht lotniczy.
• Czy podana cena dotyczy wagi rzeczywistej, czy rozliczeniowej, czyli wyższej z rzeczywistej i wolumetrycznej.
• Czy firma ma akredytację IATA i wystawia list przewozowy we własnym imieniu.
• Czy odprawa celna prowadzona jest wewnętrznie, czy zlecana na zewnątrz, co wydłuża obieg dokumentów.
• Czy w ofercie ujęto ubezpieczenie ładunku i na jaką wartość.
• Kto będzie prowadzącym Twoją sprawę i w jakich godzinach jest dostępny.

Morska Agencja Gdynia działa w branży transportu i spedycji międzynarodowej od 1951 roku. Prowadzimy własną agencję celną, mamy status AEO oraz uprawnienia agenta IATA, więc fracht i formalności celne prowadzimy w ramach jednej organizacji. Zespół dostępny jest od poniedziałku do piątku w godzinach 08:00–16:00.

Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Zakres odpowiedzialności, limity odszkodowawcze oraz obowiązki stron wynikają z konkretnej umowy, przyjętych warunków oraz obowiązujących przepisów i konwencji międzynarodowych.